7x de grootste misverstanden over schijnzelfstandigheid onder zzp-bazen

31 december 2026. Werk je met zzp'ers, dan heb je die datum waarschijnlijk groot in je agenda staan? Handhaaft de Belastingdienst nu harder dan voorheen? Krijg je boetes als jouw zzp'ers schijn blijken te zijn? Of alleen naheffingen? En wat verandert er nu de Wet VBAR is aangenomen? Er is nog genoeg ruis op de schijnzelfstandigheid-lijn, dus tijd voor opheldering. Wij zetten de 7 grootste misverstanden over schijnzelfstandigheid voor je recht.

Snel naar een van de misverstanden: 

1. “Gelukkig worden er nog geen boetes uitgedeeld, dus ik heb niks te vrezen”
2. “Met een modelovereenkomst zit je altijd goed”
3. “Iemand die bij de KvK als zzp’er staat ingeschreven, is een echte zelfstandige”
4. “Pas als de Belastingdienst komt, moet ik me zorgen maken”
5. “Het is moeilijk om een alternatief voor zzp’ers te vinden"
6. “Schijnzelfstandigheid is alleen een probleem voor grote bedrijven”
7. “Een zzp’er die incidenteel voor ons werkt, kan geen schijnzelfstandige zijn"

Misverstand 1: “Gelukkig worden er geen boetes uitgedeeld, dus ik heb niks te vrezen”  

Allereerst: dat klopt maar voor de helft. De Belastingdienst legt in 2026 nog geen verzuimboetes op, dankzij een gedeeltelijk verlengde 'zachte landing'.

Maar:  

❌ Vergrijpboetes kan de Belastingdienst sinds 1 januari 2026 wél opleggen, als er sprake is van opzet of grove schuld. 

❌ Naheffingen lopen al veel langer mee. Die worden al uitgedeeld sinds 1 januari 2025, en de Belastingdienst gaat daarbij tot en met 2029 niet verder terug dan die datum. Vanaf 2030 mag de Belastingdienst weer de volle vijf jaar naheffen. 

❌ Zo'n naheffing kan bovendien veel hoger uitvallen dan een boete. Bekijk dit rekenvoorbeeld maar eens: Zo hoog kan de boete en naheffing op schijnzelfstandigheid zijn. Huisjurist Jasper van der Voet: "Fijn dat er geen boete wordt opgelegd, maar de naheffingsaanslag is vele malen hoger en zal wel als boete worden ervaren door de opdrachtgever." 

❌ Bovendien: blijkt na een boekenonderzoek dat je met schijnzelfstandigen werkt, dan sta je meteen op de radar van de Belastingdienst. 

Misverstand 2: “Met een modelovereenkomst zit je altijd goed” 

Veel werkgevers denken dat een modelovereenkomst van de Belastingdienst al je schijnzelfstandigheidsrisico's als sneeuw voor de zon laat verdwijnen.  

❌ 

Want: de Belastingdienst kijkt niet alleen naar de overeenkomst, maar (juist) ook naar de werkelijke situatie. Als jouw zzp’er bijvoorbeeld de hele week alleen voor jouw bedrijf werkt, in jouw bedrijfskleding rondloopt, het uurtarief niet zelf heeft bepaald, hetzelfde werk doet als de rest van jouw team, dan loop je mogelijk alsnog het risico op een naheffing. Ja, zelfs als je een modelovereenkomst hebt. 

Checken of jouw zzp’ers echt of schijn zijn? Doe de 2-minuten-Zzp-Risicoheck hier.  

Misverstand 3: “Iemand die bij de KvK als zzp’er staat ingeschreven, is een echte zelfstandige” 

❌ 

Het feit dat iemand zich zzp’er noemt, betekent nog niet dat jouw zzp’er ook echt zelfstandig ís. De Belastingdienst kijkt namelijk niet alleen naar de papieren, maar naar de werkelijke situatie. Is de zzp’er bijvoorbeeld volledig afhankelijk van jouw bedrijf en draagt hij geen enkel risico? Dan kan de Belastingdienst oordelen dat er eigenlijk sprake is van een dienstverband. En dat betekent dat jij als werkgever verantwoordelijk bent voor de betaling van belasting en premies... 

Weten op welke punten de Belastingdienst toetst of jij werkt met een echte zzp’er? Dat lees je in het Zzpaper. 

Misverstand 4: “Pas als de Belastingdienst komt, moet ik me zorgen maken” 

Veel werkgevers denken dat ze pas iets hoeven te doen als de Belastingdienst hen benadert voor een boekenonderzoek. 

❌ 2025 was het jaar van de 'zachte landing', het overgangsjaar waarin je de kans kreeg om actief aan de slag te gaan met jouw zzp-pool. Voor verzuimboetes is die zachte landing gedeeltelijk doorgetrokken naar 2026. Vergrijpboetes kan de Belastingdienst dit jaar echter gewoon opleggen, bij opzet of grove schuld. Afwachten tot de Belastingdienst zelf komt aanbellen, is dus eigenlijk al te laat.

Blijkt uit het boekenonderzoek van de Belastingdienst dat jouw zzp'er geen zelfstandige is, dan kan de Belastingdienst jou aansprakelijk stellen voor de belasting en sociale premies. Dit volgt daarop: 

A. een bedrijfsbezoek, waarna je de kans krijgt om je zaken op orde te brengen; 

B. een naheffing, die de Belastingdienst al sinds 1 januari 2025 kan opleggen; 

C. mogelijk een vergrijpboete, die de Belastingdienst sinds 1 januari 2026 kan opleggen bij opzet of grove schuld. Een verzuimboete blijft in 2026 nog achterwege.

Misverstand 5: “Het is moeilijk om een alternatief voor zzp’ers te vinden” 

❌ 

Er zijn genoeg alternatieven. Omdat we wel heel goed snappen dat het tijdrovend is om al die alternatieven voor flexibele arbeid te vergelijken, te wikken en te wegen, zetten we hier al je opties op een rij: 4x flexibel personeel inhuren - de opties, voordelen, nadelen en kosten vergeleken.

Weten wat een compliant uitzendkracht kost? 

Bereken de loonkosten hier

Misverstand 6: “Schijnzelfstandigheid is alleen een probleem voor grote bedrijven” 

Een andere misvatting is dat schijnzelfstandigheid alleen een probleem is voor grotere bedrijven die veel zzp’ers inhuren. 

❌  

Ook als je een klein bedrijf hebt en af en toe een zzp’er inhuurt, kun je in de problemen komen. De Belastingdienst kijkt niet naar de grootte van je bedrijf, maar naar de werkrelatie tussen jou en de zzp’er. 

Grootte an sich is dus geen reden voor de Belastingdienst om te handhaven. Op basis van de 'holistische toets' uit het Deliveroo-arrest beoordeelt de Belastingdienst of jouw zzp'er schijn of echt zelfstandig is. 

Sinds de Wet VBAR is aangenomen, telt er trouwens ook een extra criterium mee dat niets met bedrijfsgrootte te maken heeft: het uurtarief. Betaal je je zzp'er €36 per uur of minder, dan geldt het wettelijke rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst, hoe klein je bedrijf ook is.

Misverstand 7. “Een zzp’er die incidenteel voor ons werkt, kan geen schijnzelfstandige zijn” 

Maar Nancy werkt toch maar 8 uur per week in onze bediening? En Jonathan werkt maar twee dagen als chauffeur, dan is hij toch per definitie geen schijnzelfstandige? 

❌  

Aard en duur van de opdracht kan een wegingsfactor zijn, maar bedenk wederom: de Belastingdienst weegt alle criteria van het Deliveroo-arrest. Jouw zzp'er wordt als het ware langs de meetlat gelegd en daar komt een totaalplaatje uit. Voldoet dat beeld niet aan de criteria voor 'zelfstandigheid' dan kan de Belastingdienst aan de bel trekken. 

Dus: het maakt niet uit hoe vaak of hoe lang iemand voor je werkt, als je de werkrelatie zo hebt ingericht dat de zzp’er eigenlijk in loondienst zou kunnen werken (bijvoorbeeld door het hebben van een vast werkritme, veel toezicht of weinig eigen beslissingsruimte), kan de Belastingdienst dit alsnog als schijnzelfstandigheid beschouwen. 

Tijd om actie te ondernemen?

We kunnen ons voorstellen dat het lastig is en blijft om te bepalen of jouw zzp'ers echt of schijn zijn. Je kunt de afweging maken om de situatie te houden zoals die is of nu alvast voor te sorteren en te zorgen dat jouw flex-pool 100% compliant is. Bekijk hier nog eens rustig je zzp-alternatieven. 

En mocht je vragen hebben, neem gerust contact met ons op.