Leuker kunnen we 't niet maken. Wél makkelijker. Hier vind je alle schijnzelfstandigheid-taal helder en begrijpelijk uitgelegd. Houd jij tijd over voor echt belangrijke dingen. 

Kort door de bocht betekent schijnzelfstandigheid dat een werkende zich voordoet als een zelfstandige werknemer, maar in de praktijk werkt als een werknemer met een dienstverband. Denk bijvoorbeeld aan een freelance kassamedewerker die geen inspraak heeft in de hoogte van het uurtarief, door jou wordt aangestuurd zonder inspraak over de invulling van de werkzaamheden en afhankelijk is van een plek op jouw werkplanning. In elk opzicht werkt deze zzp’er dus niet ‘zelfstandig’ binnen jouw zaak. 

Huur jij dit soort freelancers in en laat je ze werken volgens een constructie die lijkt op een dienstverband, dan is enige vorm van zelfstandigheid ver te zoeken. De Belastingdienst oordeelt in dat geval: ‘schijnzelfstandigheid’. Schijnzelfstandigheid is voor de fiscus een issue, want de Belastingdienst loopt door freelancers in verkapte loondienst veel geld (lees: sociale premies en loonbelasting) mis.

Weer zo’n tongbreker: de wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden. Gelukkig mag je ook gewoon ‘wet VBAR’ zeggen. Die wet verduidelijkt wanneer jouw personeel een zzp’er is en wanneer een werknemer. Een belangrijke aanwijzing geeft de Wet VBAR al. Als het uurloon lager is dan 33 euro (juli 2024), is er waarschijnlijk sprake van een arbeidsovereenkomst.  De Wet VBAR gaat waarschijnlijk pas per 1 januari 2026 in, maar dit onderdeel over uurtarieven wil het kabinet mogelijk al sneller invoeren. 

De wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) moet duidelijk maken hoe een opdrachtgever en een zzp’er zich tot elkaar verhouden: je zet iemand in met een arbeidsovereenkomst (dat kan ook via een uitzendbureau) of je zet een zzp’er in die ook echt als zelfstandig ondernemer werkt. Denk aan: het zelf bepalen van het uurtarief, de werkwijze en werktijden. Wanneer is er nu sprake van ondernemerschap en wanneer van loondienst? Dat staat precies uitgelegd in de Wet DBA. De wet probeert daarmee schijnzelfstandigheid te voorkomen. 

Het ‘Handhavingsmoratorium’ is een duur woord voor de Belastingdienst die tijdelijk niet controleerde of ingreep als bleek dat jouw zzp'ers schijnzelfstandigen waren. Daar komt vanaf 1 januari 2025 verandering in: dan is het afgelopen met het handhavingsmoratorium en handhaaft de fiscus dus wél. Als ze zien dat jouw zzp'ers niet zo zelfstandig werken als zou moeten, dan loop je het risico op een boete of naheffing. Maar wees gerust, de Belastingdienst belooft een zachte landing.

In 2018 stapte maaltijdbezorger Deliveroo over van bezorgers met een arbeidsovereenkomst naar zzp’ers. Dat leek een goed idee. Maar in dat jaar spande vakbond FNV een procedure aan tegen Deliveroo. De claim: de bezorgers werken op basis van een arbeidsovereenkomst. De Kantonrechter Amsterdam stelde vakbond FNV in het gelijk. Want: ze werkten helemaal niet zo heel zelfstandig. Voor de fiscus (en de rechtbanken) werd het Deliveroo-arrest zo een belangrijk leidraad in het vaststellen van schijnzelfstandigheid. Dus voor jou als ondernemer is het ook een goed uitgangspunt om te beoordelen of de zzp'ers in jouw winkel, magazijn of horecazaak wel zo zelfstandig zijn: 

• Wie bepaalt welk werk ze doen en op welke tijden? Jij of de zzp'er? 
• Is de zzp'er helemaal opgenomen in de organisatie? 
• Moet de zzp'er dit werk doen of kan een vervanger de werkzaamheden ook gemakkelijk oppakken?
• Kon de zzp'er onderhandelen over het contract? 
• Wie bepaalde het uurloon? Jij of de zzp'er? 
• Loopt de zzp'er commercieel risico? Of draag jij dat risico? 

Wil je zelf uitvinden of je een risico loopt met jouw zzp'ers? Doe onze Zzp Risicocheck en ontdek vandaag nog of je in actie moet komen. 

Wil je geen enkel risico lopen met jouw flexibele personeel, dan heb je vanaf 1 januari 2025 twee opties. Een: zelf oproepkrachten inhuren. Twee: uitzendkrachten inzetten. Zo zit dat:  

1. Oproepkrachten zijn bij jou in dienst. Dit kan bijvoorbeeld met een nulurencontract. Uit de NOWJOBS Bijbanen Barometer blijkt dat de meeste jongeren met dit contract onder de arm aan de slag gaan. Hierbij heb je de medewerzker in dienst zonder een vast aantal uren, waarbij ze alleen betaald krijgen voor de uren die ze daadwerkelijk gewerkt hebben. Ook mogelijk: een min-max contract (je garandeert je oproepkracht een minimaal en maximaal aantal uren) of een voorovereenkomst (de overeenkomst ontstaat pas als je jouw oproepkracht oproept).  
2. Met een online uitzendplatform krijg je toegang tot een grote pool aan flexibele bijverdieners: die zijn in dienst bij het online flexplatform. Zo ben je zelf in controle bij het vinden van de beste match en niet afhankelijk van tussenpersonen. 
3. Een traditioneel uitzendbureau verzorgt de werving, selectie en administratie van tijdelijk personeel, waarbij de werknemers in dienst zijn bij het uitzendbureau. 
4. Met het inhuren zzp’ers via een zzp-platform -ook via een zzp-platform als Temper of YoungOnes- moet je er rekening mee houden dat de Belastingdienst per 1 januari gaat controleren of jouw zelfstandigen ook wel echt als zelfstandigen werken. 

Meer weten over de verschillende flexopties die je vanaf 1 januari 2025 hebt? Lees hier wat de voordelen, nadelen én kosten zijn van het traditionele uitzendbureau, uitzendplatform en oproepkrachten.

De overheid controleert per 1 januari 2025 actief of er sprake is van schijnzelfstandigheid bij bedrijven. Via ‘risicogerichte handhaving’ focust de Belastingdienst zich  op sectoren die veel een beroep doen op zzp’ers. Dat zijn zeker de bouw, zorg en transport. Maar ook in jouw branche - de horeca, retail en logistiek -  werken veel zzp’ers, dus zorg dat je op tijd checkt of schijnzelfstandigheid in jouw onderneming voorkomt.

Elke werknemer in loondienst heeft een zogenaamde ‘inspanningsverplichting’. Hij moet zich inzetten voor een bepaald resultaat, zonder dat het resultaat gegarandeerd kan worden. Klinkt nog steeds cryptisch, maar denk aan een koerier die zich wél moet inspannen om pizza’s te bezorgen, maar er is géén eis dat het er bijvoorbeeld vijftig op een avond zijn. Spreek je wel concrete doelen af, dat heet dat een ‘resultaatverplichting’. Met een zzp’er kan je zo’n ‘resultaatverplichting’ aangaan. Bijvoorbeeld: “het is een drukke zaterdagavond, we hebben je nodig voor tien koeriersritten.” Of er is sprake is van een inspannings- of resultaatverplichting zegt veel over de rol van de medewerker en daarmee over schijnzelfstandigheid.

In tegenstelling tot een werknemer in vaste dienst kan een zzp’er een resultaatverplichting hebben. Dat betekent dat jij als ondernemer een duidelijk resultaat van jouw zzp'er verwacht. Maar let op. Die resultaatverplichting mag nooit leiden tot een afgenomen vrijheid in de uitvoering van zijn werk. Als jij je flexwerkers teveel stuurt in hoe ze hun werk aanpakken, functioneert de zelfstandige als werknemer en ligt schijnzelfstandigheid op de loer. Precies weten of jij in de gevarenzone zit? Doe de Zzp Risicocheck en weet of je actie moet ondernemen. 

Zelfstandig ondernemen wordt snel gelinkt aan een term als ‘vrijheid’. Toch is zelfstandig ondernemen niet altijd een vrijwillige keuze. Soms dringt de arbeidsmarkt of de werkgever het op. Kijk maar naar het Deliveroo-arrest. In dat geval spreken we over ‘gedwongen zelfstandigen’. Juist voor die groep flexwerkers kan schijnzelfstandigheid aanlokkelijk zijn. De zekerheid van een dienstverband – in dit geval verkapt – past namelijk bij de wensen. Maar volgens onderzoek in opdracht van de NBBU, de brancheorganisatie van professionele intermediairs, komt gedwongen zzp-schap nauwelijks voor.

Een zzp´er is - de naam zegt het al - zelfstandig. Op het moment dat jij hem als werkgever instructies geeft en aanstuurt, is er sprake van een gezagsverhouding. Hoe sterker die gezagsverhouding, hoe kleiner de mate van zelfstandigheid. Als die gezagsverhouding met je flexwerker lijkt op die van de gezagsverhouding die je hebt met je vaste werknemers, ligt schijnzelfstandigheid op de loer.

Waarschijnlijk deed jij het ook altijd: een modelovereenkomst sluiten met de zzp’ers die je inhuurt. In zo’n modelovereenkomst, goedgekeurd door de Belastingdienst, maak je afspraken over de arbeidsrelatie met je flexkrachten. Slim! Maar tijden veranderen. Recent is de Belastingdienst van de modelovereenkomt afgestapt. Voortaan beoordeelt de fiscus de arbeidsrelatie op basis van de gezagsverhouding tussen jou en je opdrachtnemer. Heb je nog een goedgekeurde modelovereenkomst liggen? Die mag je gewoon blijven gebruiken tot de einddatum die op de overeenkomst staat.